Oor voor het gehoor bij ouderen

Meer dan anderhalf miljoen mensen in Nederland hebben een gehoorbeperking.

Mensen die hun gehoor verliezen, hebben dat aanvankelijk vaak niet in de gaten. “Het is een sluipend proces. Ze willen het bovendien niet altijd weten”, vertelt Joop Beelen directeur van de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden (NVVS).

Dementerenden
Lieve Roets, onderzoekster bij Stichting Kalorama, verpleeg- en verzorgingshuis en centrum voor doofblinden, vult aan: “Inderdaad vindt een oudere het moeilijk aan te geven dat zijn gehoor minder wordt. Zeker voor een dementerende is dit lastig. De oudere is heel voorzichtig zijn omgeving te vragen zich aan te passen, vooral richting familie: ach, ze doen al zoveel’. Hij durft verder geen eisen te stellen.”

Beperking
Omdat de beperking niet of nauwelijks door de oudere aangegeven wordt, zal de omgeving actiever moeten inspringen. Beelen: “We zien dat er door het personeel nauwelijks gelet wordt op ouderen die slechthorend zijn. Wat meespeelt is, dat een hoorprobleem niet zichtbaar is. Bij een val zijn de fysieke gevolgen bijvoorbeeld direct te zien. Worden de gehoorproblemen wel gesignaleerd, dan zijn verplegenden en verzorgenden vaak te weinig toegerust om er op een juiste manier mee om te gaan.”

Praktijkvoorbeelden
Psycholoog Margje Mahler haalt een voorbeeld uit de praktijk aan. “Een vrouw werd op een geriatrische afdeling opgenomen en bij mij aangemeld met grote achterdocht. In een persoonlijk gesprek vielen mij al snel gehoorproblemen op. Het neuropsychologisch onderzoek wees uit dat zij geen dementiesyndroom had, maar slechthorend en matig intelligent was.”

Treurig, vindt Joop Beelen het, dat een oudere soms als dementerend wordt ingeschat terwijl er sprake is van een gehoorprobleem. “Dit moet voorkomen worden. We willen immers allemaal dat de oudere zo lang mogelijk op een goed niveau functioneert.”

Doordachte aanpak
Vitalis WoonZorg Groep in Eindhoven heeft een doordachte aanpak ontwikkeld. Bij binnenkomst ondergaat de oudere een gehoortest, het personeel krijgt basiskennis over slechthorendheid en op elke afdeling zijn een of twee mensen gespecialiseerd in gehoorproblematiek. Door de structurele aanpak is er op de werkvloer meer oor voor het gehoor.”

Screening
Alleen een protocol is niet voldoende volgens Lieve Roets. “Screening is belangrijk, evenals hoorapparatuur, maar essentieel is dat de verplegenden en verzorgenden hun communicatie en omgang aanpassen. Een één op één situatie is een vereiste. Nabijheid is van belang, evenals gericht spreken. Achtergrondlawaai moet vermeden worden. Het aanleren van deze sensitiviteit en vaardigheden bij medewerkers is belangrijk, opdat ze zelf ervaren wat slechthorendheid is. ‘Maak’ ze slechthorend en breng ze in een communicatieve situatie.”

Het PON heeft onder andere een eenvoudige signaleringslijst voor oog en oor ontwikkeld voor verzorgenden.
Tekst Betty Rombout

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in het tijdschrift ZorgInstellingen, december 2010