Zorginstellingen » Klimaatbeheersing

Heimerstein kiest voor koude- en warmteopslag

Aline de Bruin — Wed, 05 Oct 2011 13:42:52 +0000

Landgoed Heimerstein ligt tussen de Grebbeberg en het Valleikanaal en is een prachtige woonomgeving voor verstandelijk gehandicapten. Een uit 1401 daterend landhuis fungeert er als dienstencentrum. Daaromheen zijn sinds 1928 diverse woongebouwen gesitueerd. Een deel daarvan voldeed niet meer als volwaardige woning en is gesloopt. Op die plekken wordt nieuwbouw gerealiseerd.

Het project heeft een totale bruto oppervlakte van 7594 vierkante meter nieuwbouw en wordt in twee fasen gerealiseerd. De eerste fase is inmiddels afgerond en in gebruik genomen. De tweede fase wordt eind dit jaar opgeleverd, waarna Heimerstein in totaal 19 woongroepen omvat voor 114 bewoners.

De eerste fase ziet er uit als een kleine gezellige woonwijk. Tot nu toe draaien de woningen hier op conventionele energie. Maar dat verandert zodra gebouw zeven klaar is. Dit gebouw ligt in de tweede fase en vormt het hart van de technische installatie.

Lees het hele artikel in de nieuwe editie van ZorgInstellingen, die op 21 oktober verschijnt.

Verpleeghuis krijgt warmte- koudeopslag

Erik Ruijs — Mon, 01 Aug 2011 09:49:41 +0000

Op de plaats van een schoolgebouw zijn woonclusters met intensieve 24-uurs zorg en zorgappartementen gerealiseerd, meldt Cobouw.
Voor de verpleeghuisvoorziening en de zorgappartementen is gekozen voor warmte- en koudeopslag in combinatie met vloerverwarming/koeling.

Duurzame oplossing is de trend in klimaatbeheersing

Kim van Beem — Wed, 13 Jul 2011 13:53:31 +0000

Niet meer weg te denken in de luchtbehandeling zijn de warmteterugwinsystemen. Te denken valt aan warmtewielen en kruisstroomwisselaars. Deze geven met een hoog rendement de warmte uit de afvoerlucht weer af aan de toevoerlucht. Hierbij wordt met een speciaal warmtewiel ook vocht overgedrage. Dit geeft een energiebesparing, omdat minder bevochtigd hoeft te worden.

Maar de hedendaagse techniek gaat verder. Te denken valt aan warmtepompsystemen, die gekoppeld worden aan een systeem, waarbij warmte wordt onttrokken aan de bodem. In de winter wordt de koude gebruikt om gebouwen te koelen. Deze toepassing heeft een duurzaam imago. De investering is aan de hoge kant en er moet gerekend worden op een terugverdientijd van enkele jaren, afhankelijk van installatie en gebruik.

Een andere bron voor warmtepompen kan buitenlucht zijn, waarbij echter een lager rendement gehaald wordt, immers wanneer veel warmte nodig is, is de buitenluchttemperatuur laag en kost het veel energie in de vorm van opgenomen elektriciteit om hieruit warmte te onttrekken. De investering daarbij is veel lager dan bij bodemgebonden bronnen.

Een derde variant zijn lucht-luchtwarmtepompen voor koeling en verwarming met warmtewiel geïntegreerd. Modern en milieuvriendelijk: lucht-luchtwarmtepompen geïntegreerd in de klimaatkast, die eventueel ook gewoon inpandig geplaatst kunnen worden. Dit heeft ook nog esthetisch een voordeel: dan hoeft niet meer zo’n technisch gevaarte op het dak te staan. Vanaf de straat oogt dat beter. Bovendien zijn er ook geen weersinvloeden meer, die anders zeker hun invloed op het luchtbehandelingssysteem zouden hebben. Uit gezondheidsoogpunt is het belang van een goede klimaatinstallatie onmiskenbaar. Het is nu tenminste bewezen dat vocht in gebouwen een gezondheidsrisico vormt.

Geen uitzondering
Duurzame vormen van klimaatbeheersing zijn geen uitzondering meer. Dat geldt bijvoorbeeld voor de techniek om lucht-luchtwarmtepompen voor koeling en verwarming te integreren in de klimaatbehandelingskast. Deze techniek heeft zich de laatste jaren bewezen.

De temperatuurregeling hoeft geen probleem te zijn. Bij Horos worden drie compressoren toegepast van verschillende capaciteiten. De regeling bepaalt welke compressor of combinatie van compressoren moet draaien om het gewenste vermogen te krijgen. Daardoor is de installatie regelbaar in vele trappen vanaf eenzevende van de totale capaciteit tot vol vermogen.

Horos plaatst in alle gevallen de compressoren in de luchtbehandelingskast, zodat geen afzonderlijk opgestelde koelmachine nodig is. Ook de condensor, voor het afvoeren van de warmte, is geïntegreerd in de kast. In de zomer, als de machine koelt, wordt de warmte van de condensor via de retourlucht naar buiten geblazen. ‘s Winters wordt juist warmte uit de retourlucht onttrokken doordat zich in het gedeelte van de retourlucht ook nog eens een verdamper bevindt. De verdamper is vóór het warmtewiel geplaatst om te voorkomen dat die bevriest.

‘s Zomers zorgen de compressoren ervoor dat de ingeblazen lucht afkoelt tot bijvoorbeeld 15 graden, terwijl ‘s winters de buitenlucht wordt opgewarmd tot 21 graden of hoger. Door toepassing van een lucht/luchtwarmtepomp hoeven geen cv-leidingen meer geplaatst te worden naar de luchtbehandelingskast. Daarnaast is veelal geen extra koelmachine nodig.

Omslagpunten
Bij de installaties zijn twee omslagpunten van belang. Het gaat, afhankelijk van de bedrijfstijden, om ongeveer 7000 en 16.000 kubieke meter per uur. Bij een installatie van 7000 kubieke meter per uur begint het gebruik van lucht-luchtwarmtepompen financieel aantrekkelijk te worden. Er wordt immers bespaard op de gasrekening doordat geen cv-water toegevoerd hoeft te worden. De terugverdientijd bedraagt enkele jaren. Bij het gebruik van een luchtbehandelingskast vanaf 16.000 kubieke meter per uur is het sowieso goedkoper om een warmtepomp in te plaatsen. Doordat geen koudwater- en cv-leidingen aangelegd hoeven worden en door de compacte bouw zijn de kosten bij een dergelijke luchthoeveelheid lager dan bij een conventioneel systeem. Ook de service valt goedkoper uit door het ontbreken van een afzonderlijke koelmachine.

Maar het architectonische voordeel kan ook een hoofdreden zijn om voor een lucht-luchtsysteem te kiezen. De warmtepompen worden projectmatig samengesteld aan de hand van capaciteiten en gewenste afmetingen. Deze kunnen zowel binnen als buiten worden opgesteld en worden met een complete regeling uitgevoerd die gekoppeld kan worden met het gebouwbeheerssysteem.

Dit artikel is eerder verschenen in het tijdschrift ZorgInstellingen

Warmteterugwinsystemen populair in zorginstellingen (5)

Kim van Beem — Sat, 21 May 2011 07:30:30 +0000

Woon- en zorgcomplex Kristal in Apeldoorn is zo’n nieuwbouw gebouw waar luchtbehandelingkasten en regeltechnische systemen de lucht koelen, verwarmen en filteren, vertelt Johan Mes, commercieel directeur luchtverdeeltechniek bij HC Barcol- Air. “Veel van die systemen hebben wij via installateur Burgers Ergon geleverd. In het gebouw zitten bijvoorbeeld dertien regelkasten. Elke zone van het gebouw heeft een eigen regelkring omdat een zorgwoning een andere prioriteit en andere gebruikerstijden heeft dan bijvoorbeeld een schoollokaal.”
Woon- en zorgcomplex Kristal is namelijk een uniek combinatiegebouw. “Het staat middenin een woonwijk en bestaat uit diverse gebruikersfuncties: zorggerelateerde bedrijven als een dokterspost, een apotheek en zorgwoningen voor mensen die zorg nodig hebben maar ook twee scholen en een zwembad. Het gebouw wordt in fases opgeleverd en we zijn met de laatste fase naar de eerste oplevering toe. Dus eindgebruikers zijn er nog niet.”
In alle ruimtes wordt lucht via roosters in het plafond of wanden naar binnen geblazen. “Voor de scholen en een deel van de zorg maken we gebruik van VAV-units, Variable Air Volume-Units, die de lucht op basis van een CO2-meting variabel ventileren. Zodra de units een ophoping van CO2 constateren, gaan deze open om te ventileren. Voor alle ruimtes in het gebouw zorgen we dat de lucht op een comfortabele manier wordt ingeblazen: zonder tocht of geluidsoverlast door de roosters. Ook bevatten de luchtkanalen brandkleppen die bij brand sluiten zodat brand niet via die kanalen kan overslaan.”

Tekst: Ingeborg Hoogsteen

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in ZorgInstellingen

Warmteterugwinsystemen populair in zorginstellingen (4)

Kim van Beem — Wed, 18 May 2011 07:29:36 +0000

Tergooiziekenhuizen heeft in 2009 koelmachines vervangen in het kader van de HCFK uitfasering, vertelt Ad Loman, hoofd technische dienst afdelingsmanager van de locatie Hilversum van Tergooiziekenhuizen. “Freon 22, het koelmiddel in koelmachines, mag nog tot 2015 gebruikt worden en dan is het middel verboden. Linde Gas Benelux is heel voortvarend op die nieuwe wetgeving en spoort organisaties aan actie te ondernemen. Wij zijn meegegaan met de acties van Linde Gas.”
Zo heeft Tergooiziekenhuizen op beide locaties, Hilversum en Blaricum, koelmachines omgebouwd. “Vanaf 1 januari 2010 tot 1 januari 2015 mag je alleen nog maar gerecycled Freon 22 gebruiken. Dus als je uit een oude machine ’t koelmiddel eruit haalt, schoonmaakt en recyclet mag je het daarna weer gebruiken. Een van onze leveranciers zei dat we beter een nieuwe koelmachine konden kopen; kosten 2,5 ton. Terwijl die machine gewoon nog goed werkt. Het ombouwen kostte 50.000 euro, daarmee kunnen we weer tien tot vijftien jaar verder. Dat ombouwen heeft niet alleen met de milieuwetgeving maar ook met duurzaamheid te maken.”
Loman is zich nog aan het beraden over de aanschaf van een klimaatinstallatie met warmtepomp. “Maar we zitten met nieuwbouw dat nog wel zeven jaar kan duren en klimaatinstallaties kosten veel geld. Beter is om een goede gevel, goede zonwering, het gebouw op een slimme plek neer te zetten en hoogwaardige isolatie aan te brengen om de zomer- en winterwarmte binnen te houden. Dat zijn de eerste dingen. Zo creëer je een zo laag mogelijke behoefte en voor de behoefte waar je niet omheen kunt, moet je zo slim mogelijk opwekken.”

Tekst: Ingeborg Hoogsteen

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in ZorgInstellingen

Warmteterugwinsystemen populair in zorginstellingen (3)

Kim van Beem — Fri, 13 May 2011 07:26:33 +0000

Het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen koos voor een luchtbehandelingkast van Horos waar een warmtepomp in zit, vertelt hoofd technische zaken Ulrich Franke. “We kozen hiervoor omdat we hiermee energie kunnen besparen en het een vrij compact systeem is dat uiterst geschikt is voor de nierdialyse. “Nierdialysepatiënten hebben het, zelfs als de binnentemperatuur op 21, 22 graden is en ze een deken over zich heen hebben, vaak koud als ze aan het dialyseapparaat zitten. Het verplegend persoon heeft het juist dan veel te warm. Met dit systeem van Horos kunnen we zowel verwarmde als gekoelde luchtstromen over diverse circuits verdelen.”
In de zomermaanden wordt de lucht dus door twee verschillende systemen behandeld. “Verwarmde of gekoelde lucht wordt via het plafond en de wanden binnengeblazen waarbij de patiënt geen last heeft van tocht of extra koude. Hiervoor hebben we flink geïnvesteerd: extra luchtkanalen zijn aangelegd en extra roosters in de plafonds en in de wanden geplaatst.”
Door de toepassing van de warmtepomp werkt het systeem volgens Franke erg efficiënt. “De warmte en kou die normaal gesproken het gebouw uitgaan, worden opgevangen en terug in het gebouw geplaatst. Een warmtepomp lijkt eigenlijk op een koelkast: koud aan de binnenkant en warm aan de buitenkant. De warme lucht die hij normaal naar buiten zou blazen haalt hij terug, koelt ‘ie en de warmte die daarbij ontstaat voegt hij toe aan de koude lucht die hij van buiten haalt, dus een warmteterugwinsysteem. ’s Zomers koelt het systeem terwijl hij in de winter het gebouw verwarmt.”

Tekst: Ingeborg Hoogsteen

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in ZorgInstellingen

Warmteterugwinsystemen populair in zorginstellingen (2)

Kim van Beem — Wed, 11 May 2011 07:00:12 +0000

Zorggroep Apeldoorn en Omstreken had net als veel zorginstellingen problemen met het koel houden van hun gebouwen, vertelt Evert Koekoek, Hoofd Beheer en Onderhoud. “Alle huiskamers volhangen met airco is niet te doen, daarom hebben we op een aantal locaties voor VRV-systemen van Daikin gekozen en die bevallen erg goed.”
Een VRV-systeem is een splitsysteem met een koelunit waar verschillende binnenunits aan kunnen hangen en je met verschillende thermostaten kunt werken. “Hiermee kun je zowel lokaal als centraal een bepaalde temperatuur instellen. We hadden verwacht dat cliënten misschien zouden klagen over tocht of dat ze de ruimtes te koud of koel zouden vinden maar die klachten hebben we niet gehad. Waarschijnlijk omdat we de temperatuur een aantal graden onder de buitentemperatuur instellen. Dan hoeft het systeem niet zo hard te koelen, blaast het niet zo hard en ervaren de cliënten het niet als hinderlijk. Bovendien valt het energiegebruik mee.”

Onlangs werd een warmtepompsysteem van Daikin geïnstalleerd dat zowel kan koelen als verwarmen. “Dit is geleverd door Koelplan in Hengelo en nemen we binnenkort in gebruik dus we weten nog niet hoe dat gaat bevallen.”

Tekst: Ingeborg Hoogsteen

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in ZorgInstellingen

Warmteterugwinsystemen populair in zorginstellingen (1)

Kim van Beem — Fri, 06 May 2011 07:00:04 +0000

Het Waterland Ziekenhuis in Purmerend werkt sinds 2000 met een warmte- en koudeopslag, een waterreservoir dat 180 meter onder de grond zit. Omdat de laatste winters zacht waren en de zomers steeds heter lijken te worden, raakte het ziekenhuis meestal snel door de capaciteit van zijn duurzame bron heen. “Als het buiten warm is, halen we water uit het reservoir om het gebouw te koelen en koelplafonds te voorzien van koud water dat in de bodem aanwezig is. Maar je blijft afhankelijk van koudere winters”, vertelt Arthur Biesheuvel, manager technische zaken bij het Waterland Ziekenhuis.
Het ziekenhuis schafte daarom een absorptiekoelmachine met natte koeltoren aan en zette een warmtekrachtkoppeling op het systeem. “Met aardgas maken we elektriciteit bij en de vrijgekomen warmte wordt gebruikt om stoom te maken. Met de absorptiekoelmachine kunnen we water koud maken waarmee we de IC’s, operatiekamers en computerkamers het hele jaar door kunnen koelen.”
De warmtekrachtkoppeling werkt volgens Biesheuvel als een motor met een dynamo. “Je stopt er aardgas in, net zoals je benzine in je auto stopt, dat drijft de dynamo aan en wekt daarmee elektriciteit op. Die elektriciteit gebruiken we intern zodat we minder elektriciteit in hoeven te kopen. De warmte die door de motor vrijkomt gebruiken we voor de centrale verwarming, met de vrijgekomen uitlaatgassen maken we middels een ketel stoom die we voor warm water gebruiken en waarmee onze centrale sterilisatieafdeling medische instrumenten steriliseert.”
Het ziekenhuis hergebruikt dus veel van z’n elektriciteit en aardgas. “Wij zetten ongeveer 80 tot 85 procent primaire energie, in dit geval aardgas, om in bruikbare energie voor koelen, verwarmen en steriliseren. We zijn tevreden gebruikers.”

Tekst: Ingeborg Hoogsteen

Dit is een gedeelte van een artikel dat eerder is verschenen in ZorgInstellingen

Duurzaam klimaatbeheer trend in zorgsector

Kim van Beem — Tue, 19 Apr 2011 09:20:47 +0000

Veel nieuwe klimaatinstallaties (koelen en verwarmen) werken voor de productie van warmte en koude met de combinatie WKO (warmte-koude opslag in de bodem) in combinatie met een warmtepompinstallatie. In de bodem wordt zowel het warme als het koude water opgeslagen. In de zomer wordt de binnenlucht gekoeld met het opgepompte koude water. Via het ventilatiesysteem wordt de gekoelde lucht verspreid over het complex. In de winter wordt het opgepompte warme water gebruikt om de binnenlucht te verwarmen. Dankzij deze methode wordt veel energie bespaard.

Veel besparen
Bij bestaande luchtbehandelings- en verwarmingsinstallaties en aanverwante systemen wordt veel aandacht gegeven aan het gebruik van restwarmte, die vrijkomt bij processen. In zorgcentra kan, mits deze aanpassingen goed zijn uitgevoerd, veel worden bespaard.
De inzet van zonnecollectoren als duurzame energiebron voor de opwekking van elektrische energie kan worden gebruikt voor de aandrijving van de installaties in het gebouw. De hierdoor beschikbaar gekomen thermische energie zorgt voor een aanmerkelijke besparing op het gasverbruik van de conventionele installatie. Voor de productie van warm tapwater worden zonnecollectoren en een gaswarmtepomp succesvol toegepast.

Ventilatie
Door toepassing van zogenoemde WTW-units kan veel energie worden bespaard op het gebied van ventilatie. De units betreffen warmteterugwinsystemen, waarin de warmte van de af te voeren binnenlucht uitgewisseld wordt met de relatief koude buitenlucht. De opgewarmde frisse buitenlucht wordt na deze warmteuitwisseling en filtering in het gebouw gedistribueerd. Zowel centrale als decentrale warmteterugwinsystemen zorgen hier voor energiebesparing. Om de kwaliteit van luchtsamenstelling in het gebouw zo goed mogelijk te houden wordt de ventilatie vaak gestuurd op CO2 meting van de in de ruimte aanwezige lucht.

Europese richtlijn
De nieuwe Europese richtlijn EPBD (Energy Performance Building Directive) verplicht eigenaren en beheerders om hun gebouwen energiezuiniger te maken. Een volgens de EPBD vereist energiecertificaat geeft dan aan hoe energiezuinig het gebouw is. Zorginstellingen kunnen de EPBD aangrijpen om hun gebouw te verduurzamen en daardoor energiezuiniger te maken.
Het blijkt, dat ondanks de inzet van allerlei energiebesparende maatregelen in de gebouwde omgeving, variërend van woonhuizen tot verpleeg- en zorgcentra veel fout kan gaan. Het gebrek aan praktische kennis en technisch inzicht in de gehele keten van opdrachtgever tot installerend technicus is vaak teleurstellend. De besparingsdoelstellingen van de overheid worden mede hierdoor negatief beïnvloed. Des te meer wanneer de besparingsambities aanmerkelijk zouden moeten worden vergroot.

Meet- en regeltechiek
Juist de introductie van geïntegreerde klimaatsystemen met PV, WKO en warmtepompen vergt veel kennis van meet-en regeltechniek en blijvende monitoring van de energieprestaties van de installatie. Ook moet kritisch worden gekeken naar de zogenoemde klimaatneutrale technieken en concepten die fabrikanten, leveranciers en installateurs aanbieden. Door de groene hype worden vaak te hoge verwachtingen gewekt die in de praktijk niet worden waargemaakt.
In een aantal gevallen is gebleken dat vooral de inzet van warmtepompen niet die besparing oplevert die van te voren was aangekondigd. Een belangrijke taak is hier weggelegd voor het ter zake deskundige adviesbureau of totaalinstallateur. Meten is weten is ook hier van toepassing. Door de meetuitkomsten te vergelijken met de vooraf ingediende modificatie of met het energiebesparingsplan wordt inzicht verkregen of de energiebesparing met de hieraan gekoppelde terugverdientijd ook werkelijk een voordeel heeft opgeleverd. Kort gezegd: heb je ook werkelijk als beheerder/eigenaar of opdrachtgever die besparing gekregen die je hebt gekocht.
Een degelijke technische kennis op het gebied van HVAC van technici en installatiebedrijven is van groot belang. Samenwerking met alle marktpartijen die in de gebouwde omgeving te maken hebben met energiebesparing is een eerste vereiste om ook daadwerkelijk tot de gewenste besparing van energiegebruik te komen.

Tekst Dick Havenaar

Dit artikel is eerder verschenen in het tijdschrift ZorgInstellingen

HITMA levert Kickstock-dataloggers van Kimo

kylie — Tue, 12 Apr 2011 10:39:45 +0000

“Ze zijn zeer nauwkeurig en gebruiksvriendelijk en eenvoudig te configureren met behulp van een PC.” De loggers zijn compatible met maximaal 4 externe probes: luchtvochtigheid-temperatuur (thermokoppel K-J-T, Pt100), Ampèretang, 4-20mA en 0-10V.

HITMA is leverancier van instrumentatie voor gebouwbeheertoepassingen van de Franse fabrikant Kimo. Het pakket varieert van draagbare testers en eenvoudige loggers tot complete data-acquisitiesystemen. Deze producten worden ingezet om het binnenklimaat in onder meer ziekenhuizen en zorginstellingen te controleren.
Meer informatie: www.hitma.nl